Επιτόκιο (interest rate)

Επιτόκιο σε ένα δάνειο είναι η ποσοστιαία απόδοση που υπόσχεται ένας οφειλέτης στο δανειστή του.
Παράδειγμα:
Αν το επιτόκιο σ' ένα ετήσιο δάνειο 1.000€ είναι 5%, ο οφειλέτης υπόσχεται να επιστρέψει στο δανειστή του 1.050€ σ' ένα χρόνο.
Υπάρχουν πολλά διαφορετικά επιτόκια στην οικονομία, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με το δανειολήπτη, τη διάρκεια του δανεισμού και άλλους παράγοντες.

Πραγματικά και ονομαστικά επιτόκια

Το επιτόκιο δείχνει πόσο γρήγορα η ονομαστική αξία ενός τοκοφόρου στοιχείου αυξάνει διαχρονικά, αλλά δεν αποκαλύπτει πόσο γρήγορα η αξία του στοιχείου αυτού μεταβάλλεται σε πραγματικούς όρους.
Παράδειγμα:
Έστω μία κατάθεση όψεως με ετήσιο επιτόκιο 5% και υπόλοιπο 100€ στην αρχή του έτους. Στο τέλος του έτους η αξία της κατάθεσης είναι 105€.

Όταν δεν υπάρχει πληθωρισμός, το επίπεδο τιμών δεν μεταβάλλεται στη διάρκεια του χρόνου και με 105€ ευρώ αγοράζει κανείς 5% περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες σε πραγματικούς όρους, απ' όσα αγόραζε κάποιος με το αρχικό κεφάλαιο των 100€, πριν από ένα χρόνο.

Εάν, ωστόσο, ο πληθωρισμός είναι είναι 5%, αυτά που πριν από ένα χρόνο κόστιζαν 100€, τώρα κοστίζουν 105€, και σε πραγματικούς όρους η κατάθεση δεν έχει μεγαλύτερη αξία σήμερα από αυτήν που είχε πριν από ένα χρόνο.
Για να διακριθούν οι μεταβολές στην πραγματική αξία των περιουσιακών στοιχείων από τις μεταβολές στην ονομαστική τους αξία χρησιμοποιείται το πραγματικό επιτόκιο.

Το πραγματικό επιτόκιο ενός στοιχείου, αντιπροσωπεύει το βαθμό στον οποίο η πραγματική του αξία, αυξάνει διαχρονικά. Αντιθέτως, το ονομαστικό επιτόκιο είναι αριθμός με τον οποίο η ονομαστική αξία ενός περιουσιακού στοιχείου αυξάνει διαχρονικά.

Το πραγματικό επιτόκιο συνδέεται με το ονομαστικό επιτόκιο και τον πληθωρισμό ως εξής:



Υπολογισμός επιτοκίου για περίοδο μικρότερη του έτους

Για να υπολογιστεί ένα επιτόκιο περιόδου μικρότερης του έτους, πολλαπλασιάζεται με
(δ / 365), όπου δ είναι η διάρκεια της περιόδου σε ημέρες.
Παράδειγμα:
Έστω ότι ένας επενδυτής ψάχνει το τριμηνιαίο επιτόκιο ενός δανείου του οποίου το ετησιοποιημένο επιτόκιο είναι 10%. Για τους 3 μήνες (=90 ημέρες) ισχύει:
0,10 * ( 90 / 365) = 0,0246 ή 2,46%.
Σε ορισμένες χώρες κι αγορές όπως στις ΗΠΑ το οικονομικό έτος θεωρείται ότι αποτελείται από 360 ημέρες.

Δείτε επίσης:

Προεξοφλητικό επιτόκιο

Επιτόκιο αναφοράς

Ετήσιο ισοδύναμο επιτόκιο

Ακίνδυνο επιτόκιο