Επιταγή (Cheque / check)

Επιταγή είναι ένα αξιόγραφο με το οποίο ο εκδότης του (drawer) δεσμεύεται μέσω ενός πιστωτικού ιδρύματος (drawee) να καταβάλλει ένα συγκεκριμένο χρηματικό ποσό στον κομιστή / δικαιούχο της (bearer).

Ουσιαστικά πρόκειται για μια εντολή πληρωμής προς μια τράπεζα με χρήματα τα οποία έχει ήδη θέσει στη διάθεση της ο εντολέας (μέσω ενός current account) για να εξοφλήσει τον δικαιούχο (payee).

Η τράπεζα δεν φέρει καμία ευθύνη για την πληρωμή αυτής και αν δεν υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια στο λογαριασμό του εκδότη, η επιταγή θα σφραγισθεί ως ακάλυπτη, ενώ η πράξη θεωρείται ποινικό αδίκημα.

Για να είναι έγκυρη μία επιταγή πρέπει να φέρει τα εξής στοιχεία:

  •     την ονομασία «επιταγή»
  •     την εντολή πληρωμής ορισμένου ποσού
  •     το όνομα του εντολοδόχου-πληρωτή (drawee), ο οποίος οφείλει να πληρώσει (τράπεζα ή  ίδρυμα που ασκεί τραπεζικές εργασίες)
  •     τον τόπο πληρωμής
  •     τον χρόνο και τον τόπο έκδοσης της επιταγής
  •     την υπογραφή του εκδότη-εντολέα της επιταγής

Εάν η ημερομηνία έκδοσης της επιταγής είναι και η ημερομηνία της συναλλαγής, η επιταγή είναι μέσο πληρωμής και καλείται στην πράξη επιταγή ημέρας.

Η επιταγή είναι ένα μέσο διεκπεραίωσης συναλλαγών χωρίς την ανάγκη μεταφοράς μεγάλων χρηματικών ποσών. Τα χρήματα εξάλλου προέκυψαν από τα γραμμάτια, μια μορφή αξιογράφου παρόμοια με τις επιταγές, εφ΄όσον αποτελούσαν μια γραπτή εντολή πληρωμής ενός ορισμένου ποσού στον κάτοχο (κομιστή) τους.

Η επιταγή αρχίζει με μια εντολή η οποία μπορεί να είναι δυο ειδών:

1) Διαταγή πληρωμής με δικαίωμα μεταβίβασης.

Η επιταγή με δικαίωμα μεταβίβασης δίνει στον κομιστή το δικαίωμα να μεταβιβάσει την επιταγή, δηλαδή να δώσει εντολή πληρωμής σε τρίτο πρόσωπο, το όνομα του οποίου οπισθογραφείται στην επιταγή.

Στην επιταγή αναγράφεται συνήθως “πληρώστε σε διαταγή”, ενώ αν δεν αναγράφεται τίποτα, εννοείται ότι η επιταγή διατηρεί το δικαίωμα μεταβίβασης.

2) Διαταγή πληρωμής χωρίς δικαίωμα μεταβίβασης

Η διαταγή πληρωμής χωρίς δικαίωμα περαιτέρω διαταγής αναγράφει “ουχί σε διαταγή”, οπότε έτσι χάνεται το δικαίωμα αναμεταβίβασης της επιταγής σε τρίτο πρόσωπο με οπισθογράφηση.

Γενικά δηλαδή για να χαθεί το δικαίωμα μεταβιβασιμότητας της επιταγής, αρκεί το κείμενο να αλλάξει  από το “εις διαταγή” στο “ουχί σε διαταγή”, χωρίς να χρειάζεται η διγράμμιση της επιταγής η οποία έχει άλλη χρησιμότητα.

Οπισθογράφηση της επιταγής (μεταβίβαση)

Η επιταγή μπορεί να μεταβιβαστεί από τον αρχικό δικαιούχο σε τρίτο πρόσωπο (endorsee) μέσω της πράξης της οπισθογράφησης. Με την οπισθογράφηση ο αρχικός δικαιούχος υπογράφει και σημειώνει το όνομα του προσώπου στο οποίο θέλει να μεταβιβάσει την επιταγή, στο πίσω μέρος του αξιογράφου

Αν η επιταγή εκδοθεί «εις τον κομιστή» κάθε κομιστής μπορεί να θεωρηθεί δικαιούχος. H μεταβίβαση δηλαδή δεν γίνεται με οπισθογράφηση, ενώ επειδή το όνομα του δικαιούχου δεν αναγράφεται στο αξιόγραφο, ο κομιστής θεωρείται δικαιούχος ακόμα και στην περίπτωση κλοπής ή απώλειας από τον πραγματικό δικαιούχο.

Είδη Επιταγών

Δίγραμμη Επιταγή / Διγράμμιση (Crossed check)

Λευκή Επιταγή (Blank check)

Λογιστική / Συμψηφιστική επιταγή (account cheque)

Η λογιστική επιταγή γράφει στην εμπρόσθια πλευρά “πληρωτέα σε λογαριασμό”. Απαγορεύεται να πληρωθεί τοις μετρητοίς και φέρεται μόνο σε πίστωση τραπεζικού λογαριασμού.

Δεν προορίζεται για πληρωμή αλλά για τη μεταφορά ποσού με χρέωση του ενός λογαριασμού και πίστωση του άλλου με την προϋπόθεση ότι και οι δύο λογαριασμοί τηρούνται στην ίδια πληρώτρια τράπεζα

Τραπεζική επιταγή (bank cheque)

Η τραπεζική επιταγή εκδίδεται από τράπεζα μετά από εντολή του πελάτη, ο οποίος δεν είναι υποχρεωμένος να τηρεί λογαριασμό στην τράπεζα.

Βεβαιωμένη επιταγή (certified cheque)

Βεβαιωμένη επιταγή είναι μία επιταγή την πληρωμή της οποίας έχει εγγυηθεί μία τράπεζα.

Ακάλυπτη Επιταγή / χωρίς αντίκρισμα (cheque without cover)

Ακάλυπτη επιταγή είναι αυτή που δεν εξοφλήθηκε διότι δεν υπήρχε επαρκές υπόλοιπο στον τραπεζικό λογαριασμό του εκδότη.

Σε περιπτώσεις που ο εκδότης εκδίδει ακάλυπτες επιταγές κατά συνήθεια ή οι περιστάσεις τέλεσης τον καθιστούν ιδιαίτερα επικίνδυνο, και μετά από έγκληση του κομιστή, μπορεί να επιβληθεί και ποινή φυλάκισης.

Προσωποποιημένη επιταγή (personalized cheque)

Προσωποποιημένη επιταγή είναι μια επιταγή που φέρει προεκτυπωμένη επί του σώματος αυτής το όνομα ή/και τον αριθμό του λογιστικού ή φορολογικού μητρώου του εκδότη.

Ταχυδρομική επιταγή (postal cheque)

Η ταχυδρομική επιταγή εκδίδεται από τα ταχυδρομεία για τη μεταφορά κεφαλαίων από τόπο σε τόπο.

Μεταχρονολογημένη επιταγή (postdated cheque)

Mεταχρονολογημένη επιταγή είναι η επιταγή που φέρει ημερομηνία μεταγενέστερη της έκδοσης της και προσφέρεται σαν ενέχυρο ή προσκομίζεται για πληρωμή πριν την ανωτέρω αναγραφόμενη ημερομηνία.

Αυτό συμβαίνει διότι ο εκδότης και ο πληρωτής επιθυμούν να μεταβάλουν την επιταγή από μέσο πληρωμής σε μέσο πίστεως.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νόμος αναγράφει ότι επιταγή εμφανιζόμενη προς πληρωμή πριν από την ημερομηνία έκδοσης αυτής, είναι πληρωτέα την ημέρα της εμφάνισης αυτής. Ο νόμος δηλαδή, δεν θεωρεί άκυρη τη μεταχρονολογημένη επιταγή αλλά ανατρέπει το αποτέλεσμα που επιδιώχτηκε, επιβάλλοντας την πληρωμή της την ημέρα της εμφάνισής της και όχι κατ ανάγκην της σημειωμένης ημερομηνίας έκδοσης.

Ορισμένες τράπεζες αρνούνται να εξοφλήσουν μεταχρονολογημένες επιταγές οι οποίες έχουν εκδοθεί από άλλες τράπεζες.

Επιταγή δημοσίου (public cheque)

Η επιταγή δημοσίου εκδίδεται από το Δημόσιο για την εξυπηρέτηση υποχρεώσεων του όπως καταβολή συντάξεων, επιστροφές φόρων, πληρωμή δημοσίων έργων κτλ.

Επιταγή καθυστερημένης εμφάνισης (stale dated cheque)

Εάν μια επιταγή εμφανισθεί προς πληρωμή πχ έξι μήνες μετά την έκδοσή της, η πληρώτρια τράπεζα μπορεί να αρνηθεί την πληρωμή της.

Τριτεγγυημένη επιταγή (third guarantor cheque)

Το ποσό της πληρωμής ασφαλίζεται ολικά ή μερικά με τριτεγγύηση δηλαδή με την υπογραφή τρίτου προσώπου επί του σώματος της επιταγής.

Ταξιδιωτική επιταγή (traveller’s cheque)

Η ταξιδιωτική επιταγή εκδίδεται από πιστωτικά ιδρύματα και μεγάλα ταξιδιωτικά πρακτορεία για την εξυπηρέτηση των τουριστών.

Είναι πληρωτέες από οποιαδήποτε ανταποκρίτρια τράπεζα του εκδότη, μεταβιβάζονται με οπισθογράφηση, δεν έχουν ημερομηνία λήξης και είναι άμεσα ρευστοποιήσιμες.

Κάρτα εγγύησης επιταγών (cheque guarantee card)

Μία επιταγή η εξόφληση της οποίας γίνεται με την επίδειξη μιας τραπεζικής κάρτας η οποία χρησιμεύει σαν εγγύηση αυτής.